Sanallaştırma, tek bir fiziksel sunucuda birden fazla bağımsız sanal makine çalıştırmayı sağlar. Kazançları, tek arıza noktası, anlık görüntü ve lisans gibi riskleri ve geçiş adımları.
Birçok işletmede sunucu sayısı yıllar içinde ihtiyaçla birlikte artar: muhasebe için bir sunucu, dosya paylaşımı için bir başkası, yeni bir uygulama için bir tane daha. Her biri ayrı donanım, garanti, elektrik ve bakım ister; çoğu da kapasitesinin küçük bir bölümüyle çalışır. Sanallaştırma bu dağınıklığı toparlamanın yaygın bir yoludur, ancak getirdiği kolaylıkların yanında kendine özgü riskleri de vardır.
Sanallaştırma nedir?
Sanallaştırma, tek bir fiziksel sunucunun işlemci, bellek, disk ve ağ kaynaklarını birden fazla bağımsız sanal makine arasında paylaştırmaktır. Her sanal makine kendi işletim sistemi ve uygulamalarıyla ayrı bir bilgisayarmış gibi çalışır; birinde yaşanan yazılım sorunu ya da yeniden başlatma diğerlerini etkilemez.
Bu paylaşımı yöneten yazılıma hipervizör, sanal makineleri üzerinde çalıştıran fiziksel sunucuya da ana makine (host) denir.
İki tür hipervizör
Sunucularda kullanılan hipervizörler genellikle doğrudan donanımın üzerine kurulur (bare-metal ya da tip 1). Araya ayrı bir işletim sistemi girmediği için daha verimli ve kararlı çalışır. Bir masaüstü bilgisayarda, mevcut işletim sisteminin içinde bir uygulama gibi çalışan hipervizörler (tip 2) ise test, eğitim ya da eski bir programı denemek gibi işler için uygundur; şirketin canlı sistemleri için tercih edilmez.
Bulutta kiraladığınız sanal sunucular da aynı teknolojiye dayanır; fark, ana makinenin sizin yerinize hizmet sağlayıcı tarafından işletilmesidir. Bu yazı, sanallaştırmanın şirket içinde kullanılmasına odaklanır.
Şirkete ne kazandırır?
Daha az donanım, daha az enerji
Kapasitesinin küçük bir bölümünü kullanan birkaç eski sunucu, bir ya da iki güçlü ana makinede toplanabilir. Daha az fiziksel cihaz; daha az elektrik, daha az soğutma ihtiyacı ve daha az garanti ve bakım takibi demektir.
Donanımdan bağımsızlık
Bir sanal makine, aslında ana makinede duran birkaç dosyadan oluşur. Donanım eskidiğinde ya da arızalandığında sanal makine, işletim sistemi ve uygulamalar yeniden kurulmadan yeni bir ana makineye taşınabilir. Fiziksel sunucularda sık yaşanan "eski sistem yeni donanımı tanımıyor" sorunu büyük ölçüde ortadan kalkar.
Hızlı kurulum ve güvenli deneme
Hazır bir şablondan yeni bir sunucu kısa sürede oluşturulabilir. Bir güncellemeyi ya da yeni bir uygulama sürümünü, canlı sistemi riske atmadan kopyası alınmış bir ortamda denemek kolaylaşır.
Daha kolay yedekleme ve geri dönüş
Sanallaştırmayı tanıyan yedekleme araçları sanal makinenin tamamını tek seferde yedekleyebilir. Bir arızada sunucuyu baştan kurmak yerine bütün sanal makineyi yedekten başka bir ana makineye geri yüklemek mümkündür; bu da geri dönüş süresini kısaltabilir.
Kaynakları ihtiyaca göre ayarlama
Bir sanal makineye bellek ya da disk eklemek çoğu zaman yeni parça almadan, ana makinedeki boş kaynaktan yapılır. Ana makinede yer kaldığı sürece büyüme daha esnek planlanır.
| Konu | Her iş için ayrı fiziksel sunucu | Sanallaştırılmış ortam |
|---|---|---|
| Donanım ve enerji | Her sunucu ayrı cihaz, ayrı enerji ve bakım | Daha az cihaz; kaynaklar paylaşılır |
| Yeni sunucu ihtiyacı | Donanım alımı ve kurulum gerekir | Ana makinede kaynak varsa şablondan hızlı kurulum |
| Donanım yenileme | Sistem yeni donanıma yeniden kurulur ya da zahmetle taşınır | Sanal makine başka bir ana makineye taşınır |
| Arızanın etkisi | Bir cihaz arızası genellikle tek hizmeti etkiler | Ana makine arızası üzerindeki bütün sanal makineleri etkiler |
Dikkat edilmesi gerekenler
Tek ana makine, tek arıza noktası
Beş sunucuyu tek bir ana makinede topladığınızda, o makinedeki bir anakart ya da disk denetleyicisi arızası beş hizmeti birden durdurur. Bu riski azaltmak için iki ya da daha fazla ana makine ve ortak depolama kullanan yüksek erişilebilirlik düzenleri vardır: bir ana makine arızalandığında sanal makineler diğerinde yeniden başlatılır. Bu düzen kesintisiz çalışma sağlamaz; sanal makineler yeniden açılırken kısa bir kesinti yaşanır. Ortak depolamanın da kendi başına bir arıza noktası olabileceğini unutmayın.
Tek ana makineyle devam etmek de bir tercihtir. Önemli olan bu riskin bilerek alınması, donanım destek anlaşması ya da yedek parçayla müdahale süresinin kısaltılması ve yedeklerin farklı bir donanıma geri yüklenebileceğinin denenmiş olmasıdır.
Anlık görüntü yedek değildir
Anlık görüntü (snapshot), bir sanal makinenin belirli bir andaki durumunu kaydeder; örneğin bir güncellemeden hemen önce alınır, sorun çıkarsa o ana dönülür. Ancak anlık görüntü ana makineyle aynı depolamada durur ve asıl diske bağımlıdır. Disk arızalanırsa ya da fidye yazılımı depolamaya ulaşırsa anlık görüntü de kaybolur. Uzun süre bırakılan anlık görüntüler zamanla büyür, diski doldurur ve performansı düşürür.
Anlık görüntüyü kısa süreli bir geri alma aracı olarak kullanın ve işiniz bitince silin. Gerçek yedek, sanal makinenin ayrı bir ortama alınmış ve geri yüklemesi denenmiş kopyasıdır. Veritabanı ve kullanıcı dizini gibi sunucularda eski bir anlık görüntüye dönmek veri tutarsızlığına yol açabileceği için üreticinin önerdiği yedekleme yöntemini izleyin.
Kaynakları fazla dağıtmak
Hipervizörler, sanal makinelere toplamda fiziksel olarak var olandan daha fazla işlemci ya da bellek atanmasına izin verebilir. Bu, sanal makinelerin aynı anda yoğunlaşmadığı durumlarda verimli olabilir; ancak hepsi aynı anda yük aldığında bütün sistem yavaşlar. Bellekte bu konuda özellikle temkinli olun.
Disk performansı da sık gözden kaçar. Birden fazla sanal makine aynı diskleri paylaştığında, yoğun okuma-yazma yapan bir veritabanı diğerlerini de yavaşlatabilir. Küçük ortamlarda yeterli bellek ve hızlı diskler (SSD), işlemci sayısından çoğu zaman daha belirleyicidir.
Lisanslama
Sanal ortamda işletim sistemi ve bazı uygulamaların lisans kuralları fiziksel sunucudakinden farklı olabilir; lisans ihtiyacı örneğin ana makinedeki fiziksel işlemci çekirdeği sayısına ya da çalışan sanal makine sayısına bağlanabilir. Hipervizörün kendisinin de farklı sürümleri ve yıllık destek abonelikleri olabilir. Geçişten önce lisans koşullarını yetkili satıcıyla ya da üretici belgeleriyle netleştirin.
Yönetim arayüzünün güvenliği
Hipervizörün yönetim ekranına erişen biri bütün sunucuları kapatabilir, silebilir ya da kopyalayabilir; bu da onu saldırganlar için cazip bir hedef yapar. Yönetim arayüzünü kullanıcıların bulunduğu ağdan ayrı bir yönetim ağında tutun, internete açmayın, mümkünse çok faktörlü doğrulama kullanın ve yönetici hesaplarını kişiye özel açın. Hipervizör güncellemelerini de sunucu işletim sistemleri kadar düzenli takip edin.
Özel donanım isteyen uygulamalar
USB lisans anahtarı, özel bir genişleme kartı ya da seri port gibi fiziksel bir bağlantıya ihtiyaç duyan uygulamalar sanal ortama taşınırken ek planlama gerektirir. Bunları geçiş öncesinde belirleyin ve sanal ortamda nasıl çalışacaklarını önceden deneyin.
Geçişi nasıl planlamalı?
- Envanter çıkarın. Mevcut sunucuları, üzerlerindeki uygulamaları ve birbirlerine olan bağımlılıklarını listeleyin.
- Gerçek kullanımı ölçün. Her sunucunun işlemci, bellek ve disk kullanımını, ay sonu gibi yoğun dönemleri de kapsayacak şekilde birkaç hafta izleyin. Ana makinenin boyutunu tahmine göre değil bu verilere göre belirleyin; büyüme payı bırakın.
- Uyumluluğu kontrol edin. Seçilen sunucu donanımının hipervizörün desteklediği donanımlar arasında olduğunu ve kullandığınız uygulamaların sanal ortamda desteklendiğini doğrulayın.
- Yedeklemeyi baştan kurun. İlk sanal makine canlıya geçmeden yedekleme düzeni hazır olsun ve bir geri yükleme denensin.
- Kademeli taşıyın. Fiziksel sunucuyu sanal makineye dönüştüren araçlar işi kolaylaştırır; yine de sunucuları tek tek, kritik olmayanlardan başlayarak taşıyın ve her birinden sonra kullanıcılarla birlikte doğrulayın. Eski fiziksel sunucuyu bir süre kapalı ama hazır tutun.
Kontrol listesi
- Mevcut sunucuların gerçek işlemci, bellek ve disk kullanımı ölçüldü mü?
- Ana makine arızalandığında sanal makinelerin nereye ve ne kadar sürede geri yükleneceği belli mi?
- Anlık görüntüler kısa süreli kullanılıyor ve ayrı bir ortamda gerçek yedek alınıyor mu?
- Sanal makinelere atanan toplam bellek, ana makinenin fiziksel belleğiyle karşılaştırılarak izleniyor mu?
- İşletim sistemi, uygulama ve hipervizör lisans koşulları geçişten önce doğrulandı mı?
- Yönetim arayüzü ayrı bir ağda ve çok faktörlü doğrulamayla korunuyor mu?
- Hipervizör ve ana makine donanım yazılımı güncellemeleri takip ediliyor mu?
- Özel donanım ya da USB lisans anahtarı gerektiren uygulamalar belirlendi mi?