İzleme, disk, yedek, sertifika ve UPS gibi kritik noktalardaki sorunları kullanıcılar fark etmeden görmenizi sağlar. Doğru eşikler ve doğru bildirim kanalı, uyarıların gürültüye dönüşmesini önler.
Birçok işletmede sunucunun diskinin dolduğu, yedeğin günlerdir alınmadığı ya da web sitesinin sertifikasının bittiği, ancak bir çalışan şikâyet ettiğinde ya da bir müşteri aradığında fark edilir. İzleme, sistemlerinizin durumunu düzenli olarak kontrol edip bir şeyler ters gitmeye başladığında sizi uyaran düzendir. Amaç her şeyi ölçmek değil, işinizi durdurabilecek sorunları kullanıcılardan önce görmektir.
İzleme neyi değiştirir?
İzleme olmadan BT sorunları genellikle "patladığında" ele alınır: dosya sunucusuna erişilemiyor, e-posta gitmiyor, muhasebe programı açılmıyor. İzleme ile aynı sorunların önemli bir kısmı daha erken bir aşamada görünür hâle gelir. Disk dolmadan önce doluluk artışı, yedek başarısız olduğunda ertesi sabah bir uyarı, sertifika bitmeden haftalar önce bir hatırlatma gelir. Böylece müdahaleyi mesai içinde, planlı ve sakin biçimde yapabilirsiniz.
İzleme yazılımları genellikle iki yolla bilgi toplar: cihazın kendisine kurulan küçük bir yazılım (ajan) aracılığıyla ya da cihazın sunduğu standart arayüzleri sorgulayarak. Ağ cihazları, yazıcılar ve UPS'ler için yaygın yöntem SNMP'dir; bu, cihazların durum bilgisini okumaya yarayan, uzun süredir kullanılan bir ağ yönetim protokolüdür. Hangi yöntemin kullanılacağı cihaza ve seçilen araca göre değişir; önemli olan neyin izleneceğine önce sizin karar vermenizdir.
Neler izlenmeli?
Erişilebilirlik
En temel soru, cihazın ve hizmetin ayakta olup olmadığıdır. Bir sunucunun ağda yanıt vermesi, üzerindeki hizmetin çalıştığı anlamına gelmez. Bu nedenle yalnızca cihaza "orada mısın" diye sormak yerine, iş için önemli hizmetleri ayrıca kontrol edin: dosya paylaşımı yanıt veriyor mu, veritabanı bağlantı kabul ediyor mu, web sitesi doğru sayfayı döndürüyor mu? Web sitesi ve dışarıya açık hizmetler için kontrolün bir kısmının ofis dışından yapılması da önemlidir; ofisin internet hattı koptuğunda içerideki izleme sistemi bunu kendi başına bildiremeyebilir.
Disk doluluğu ve disk sağlığı
Dolan bir disk; veritabanlarının durmasına, e-postaların alınamamasına ve yedeklerin yarıda kalmasına yol açabilir. Yalnızca anlık doluluğa değil, artış hızına da bakın: her hafta belirli bir miktar büyüyen bir disk için "bu hızla ne zaman dolar?" sorusunun cevabı, satın alma kararını zamanında vermenizi sağlar. Doluluğun yanında diskin sağlığını da izleyin. Diskler, SMART adı verilen öz denetim bilgileriyle bazı arızaları önceden belli edebilir. RAID (birden fazla diskin birlikte çalışarak birinin arızasını tolere ettiği yapı) kullanıyorsanız, bir disk arızalandığında sistem çalışmaya devam ettiği için sorun gözden kaçabilir; bu durumun mutlaka uyarı üretmesini sağlayın.
İşlemci ve bellek
İşlemci ve bellek kullanımında kısa süreli yükselmeler normaldir; bir rapor alınırken ya da güncelleme yüklenirken değerler bir süre yüksek görünebilir. Asıl önemli olan uzun süre yüksek kalan kullanım ve haftalar içinde yavaş yavaş artan eğilimdir. Bu bilgiler, "sunucu yavaş" şikâyetinin gerçekten donanımdan mı kaynaklandığını anlamanıza ve yenileme kararını veriye dayandırmanıza yardım eder.
Yedekleme işleri
Yedekleme yazılımlarının çoğu, iş başarısız olduğunda bildirim gönderebilir. Ancak daha sinsi bir durum, işin hiç çalışmamasıdır: zamanlanmış görev silinmiş, hizmet durmuş ya da bildirim ayarı bozulmuş olabilir. Bu yüzden "başarısız" bildiriminin yanında "beklenen sürede başarılı bilgisi gelmedi" durumunu da uyarıya dönüştürün. Yedek boyutundaki ani düşüş ya da artış da incelenmeye değer bir işarettir. Başarılı görünen bir yedeğin gerçekten geri yüklenebildiğini ise ancak düzenli geri yükleme denemeleriyle doğrulayabilirsiniz.
Sertifika ve alan adı bitiş tarihleri
Web sitenizin ve e-posta hizmetinizin kullandığı SSL/TLS sertifikalarının (tarayıcıyla sunucu arasındaki bağlantıyı şifreleyen dijital belgeler) bir geçerlilik süresi vardır. Süresi dolan sertifika, ziyaretçilerin tarayıcısında güvenlik uyarısına ve bazı uygulamaların bağlanamamasına yol açar. Genel kabul gören sertifikaların geçerlilik süreleri giderek kısaldığı için yenilemenin otomatik yapılması ve bitiş tarihinin ayrıca izlenmesi daha önemli hâle geliyor. Alan adının yenilenmesi de unutulmamalıdır: süresi dolan alan adında web sitesi ve e-posta birlikte durabilir. Bitiş tarihine birkaç hafta kala uyarı almak, kart değişikliği ya da yetkili kişinin ayrılması gibi aksiliklere zaman tanır.
UPS ve güç
Kesintisiz güç kaynağı (UPS), elektrik kesildiğinde sunucuları kısa bir süre çalışır durumda tutar. İzlenmesi gereken durumlar şunlardır: UPS'in aküye geçmesi, kalan sürenin azalması, akü testinin başarısız olması ve UPS'in bağlantısının kopması. Ayrıca uzun bir kesintide sunucuların düzgün biçimde kapanacak şekilde yapılandırıldığını kontrol edin. Aküler zamanla yıpranır; akü değişim tarihi gelmiş bir UPS, kesinti anında beklenenden çok daha kısa dayanabilir.
| İzlenen alan | Erken uyarı işareti | Olası etkisi |
|---|---|---|
| Hizmet erişilebilirliği | Hizmet belirli bir süredir yanıt vermiyor | Çalışanlar ya da müşteriler hizmete ulaşamaz |
| Disk | Doluluk hızla artıyor, SMART ya da RAID uyarısı var | Uygulamalar durur, veri kaybı riski oluşur |
| Yedekleme | İş başarısız ya da beklenen sürede sonuç gelmedi | Bir arızada geri dönülecek güncel kopya olmaz |
| Sertifika / alan adı | Bitiş tarihi yaklaşıyor | Site güvenlik uyarısı verir, e-posta etkilenebilir |
| UPS | Aküye geçiş, akü testi başarısız | Kesintide sunucular düzgün kapanmadan durabilir |
Eşikler ve uyarı yorgunluğu
İzlemenin en sık görülen başarısızlık nedeni teknik değil, insanidir: çok fazla uyarı gelir, çoğu önemsiz çıkar ve bir süre sonra kimse bakmaz. Buna uyarı yorgunluğu denir. Gerçekten önemli olan uyarı, yüzlerce gereksiz e-postanın arasında kaybolur.
Bunu önlemek için birkaç pratik yöntem vardır. Uyarıları en az iki düzeyde tanımlayın: "uyarı" bir sonraki iş gününde bakılması gereken durumları, "kritik" ise hemen müdahale isteyen durumları anlatsın. Örneğin disk doluluğu için bir uyarı ve daha yüksek bir kritik eşiği belirleyebilirsiniz; doğru değerler diskin büyüklüğüne ve büyüme hızına göre değişir, bu yüzden başlangıç değerlerini birkaç hafta gözlemledikten sonra ayarlayın. Kısa dalgalanmaları elemek için süre koşulu ekleyin: işlemci bir anlığına yükseldiğinde değil, belirli bir süre yüksek kaldığında uyarı üretilsin.
Bağımlılıkları tanımlamak da gürültüyü azaltır. Ana anahtar ya da internet hattı koptuğunda arkasındaki her cihaz için ayrı uyarı yerine tek bir anlamlı uyarı almak, sorunun kaynağını hemen gösterir. Planlı bakım sırasında ilgili cihazların uyarılarını geçici olarak susturun ve bakım bitince yeniden açıldığından emin olun.
Her uyarı için "Bu uyarı geldiğinde ne yapacağız?" sorusunu sorun. Cevabı olmayan ya da hep görmezden gelinen bir uyarı ya kaldırılmalı ya da eşiği değiştirilmelidir. Tersine, bir sorun izlemeye rağmen kullanıcıdan önce fark edilemediyse, eksik kalan kontrolü ekleyin.
Uyarılar kime ve nasıl ulaşmalı?
Uyarının önemine göre bildirim kanalı da değişmelidir. Önemi düşük uyarılar için günlük ya da haftalık bir özet e-postası yeterli olabilir. Kritik uyarılar ise telefonda anlık bildirim, SMS ya da kurumsal mesajlaşma uygulaması gibi gözden kaçması zor bir kanala gitmelidir. Yalnızca e-posta kullanıldığında, e-posta sunucusunun kendisi çöktüğünde uyarının da gelmeyeceğini unutmayın.
Uyarıların bir kişinin kişisel adresine değil, rol bazlı bir adrese ya da gruba gitmesi, o kişi izindeyken ya da işten ayrıldığında boşluk oluşmasını önler. Mesai dışında kimin bakacağını, yanıt alınamazsa uyarının belirli bir süre sonra kime iletileceğini (kademeli bildirim) baştan belirleyin. Dış destek alıyorsanız, hangi uyarıların doğrudan destek ekibine gideceğini ve hangilerinde sizin bilgilendirileceğinizi netleştirin.
Son olarak izleme sistemini de izleyin. İzleme sunucusu kapanırsa ya da bildirim gönderemez hâle gelirse, hiçbir uyarı gelmemesi her şeyin yolunda olduğu izlenimini verir. Dışarıdan düzenli bir "hâlâ çalışıyorum" sinyali beklemek ve bu sinyal kesildiğinde uyarı almak bu boşluğu kapatır. Ayda bir, rastgele bir uyarıyı bilerek tetikleyip bildirimin doğru kişilere ulaştığını kontrol etmek de iyi bir alışkanlıktır.
Kontrol listesi
- İş için kritik hizmetler cihaz düzeyinin yanında hizmet düzeyinde de izleniyor mu?
- Web sitesi ve dışa açık hizmetler ofis dışından da kontrol ediliyor mu?
- Disk doluluğu, artış hızı, disk sağlığı ve RAID durumu için uyarı var mı?
- Yedekleme işlerinde hem başarısız iş hem de hiç çalışmayan iş fark ediliyor mu?
- Sertifika ve alan adı bitiş tarihleri için haftalar öncesinden uyarı geliyor mu?
- UPS'in aküye geçişi ve akü durumu izleniyor, sunucular düzgün kapanacak şekilde ayarlı mı?
- Uyarılar önem düzeyine ayrılmış ve kısa dalgalanmalar süre koşuluyla elenmiş mi?
- Kritik uyarılar rol bazlı bir kanala gidiyor ve izleme sisteminin kendisi de denetleniyor mu?